Hervormde Gemeente Wâlterswâld: De kerk

De kerk

De Nederlandse Hervormde Kerk te Wouterswoude

(sinds 1876 zelfstandige gemeente)

Buitenkant

De kerk dateert uit 1300. De toren van dit gebouw is nog in oorspronkelijke staat alleen het zadeldak is omstreeks 1900 vervangen door een spits. Als we de buitenkant bekijken dan valt het op dat het gebouw in goede staat is. De muren zijn in 1805 ommetseld en de toren is in 1972 gerestaureerd. De kerk staat sinds 1968 op de lijst van officiële monumenten. Het kerkgebouw heeft ongeveer 250 zitplaatsen. Aan de noordkant van de toren bevindt zich het zogenaamde “Barehokje”.

Interieur

Voor de ingang van de kerk ligt een grote, rechthoekige,rode steen. Dit is nog de oude altaarsteen die men in de Middeleeuwen gebruikte. In die tijd was het een Roomse Kerk. Het altaar moet, volgens oude geschriften, gestaan hebben op de plaats waar nu de preekstoel zit. Als we binnen stappen in de toren dan valt ons het bordje”ROOKEN EN SPUWEN VERBODEN” op. Dit was bedoeld voor de mensen die graag mochten pruimen in de kerk.

De vloer is van hout maar hieronder zit een rode estriken vloer. Bij het doophek voor in de kerk bevindt zich onder de vloer nog een oud grafzerk. De letters zijn er uit verwijderd zodat het onmogelijk is om na te gaan wie hier begraven ligt. Alleen het stukje tekst”en leit alhier begraven“ is nog leesbaar. In de toren zit een vloer van oude grijze tegels. De huidige lambrisering is geplaatst in 1982 bij de restauratie omdat de oude lambrisering in zeer slechte staat was.

Meubilair

Doophek met kanselbijbel en kansel

Het doophek voor in de kerk was van eikenhout maar is bij de restauratie van 1982 vervangen. In één van de houten knoppen achter de diakenbank bevindt zich een inscriptie. Deze knoppen zijn wel antiek.

Als we de preekstoel bekijken dan zien we dat deze preekstoel eenvoudig is, maar zeer fraai houtsnijwerk heeft wat afkomstig is uit de 18^e eeuw. De oorspronkelijke plaats moet aan de zuidkant zijn geweest, omdat in het oosten toen het altaar zat. Later, na de Reformatie, is de preekstoel verhuisd naar zijn huidige plaats. Daarom staan de banken op deze manier gegroepeerd.

De lessenaar op de preekstoel, die gemaakt is van koper, dateert uit 1841. Het koperwerk beeldt een stralende zon uit. De voorkant van de lessenaar is een koperen laurierkrans.

De 1^e Kanselbijbel was een Ravensteijn-editie van 1664. Deze Bijbel heeft men verkocht, omdat deze vanwege het Gotische lettertype moeilijk leesbaar was.

De huidige Bijbel heeft een gewone Latijnse letter en is een uitgave van 1864. Voorin staat een “naamlijst van Intekenaren”. Onder hen was Thomas Sjolles Sinia, een bekende wethouder die veel voor het christelijke onderwijs hier ter plaatse deed. Ook mensen uit het zogenaamde Frysk Reveil staan op de lijst vermeld. Deze Bijbel heeft zilveren sloten met inscriptie. De sloten dateren uit 1841 en zijn van de oude Bijbel ( Ravensteijn-editie) overgebracht op de huidige Kanselbijbel. De inscriptie luidt:”De Kerk te Wouterswoude 1841” .

Het koperen doopbekken is antiek en werd vroeger ook gebruikt als collecteschaal. Het oude avondmaalsservies is afkomstig uit 1878 en niet meer in gebruik. Het huidige servies is geschonken door Fam. Sj. Haalstra. In plaats van de oorspronkelijke olielampen kwam er in 1922 in de kerk elektrisch licht.

De kroonluchters die er nu hangen zijn in de plaats gekomen van de ijzeren kroonluchters die vanwege geldgebrek toen ( 1922) verkocht zijn. De galerij dateert uit 1844.

De Bijbel op de avondmaalstafel is geschonken door ds. L.H. Oosten aan de gemeente toen deze in 1978 herdacht dat zij sedert 100 jaar een eigen predikant mocht hebben.

De lessenaar voor de voorlezer en de houten voet van de doopvont zijn in 1982 gemaakt door Wiebe Jochums Raap. Voor het voorlezen in elke dienst wordt hier gebruik van gemaakt. Vroeger stond aan de zuidmuur een kachel die op turf gestookt werd. Het stookhok stond tegen de zuidkant van de toren aan. De kachel is in 1969 vervangen door centrale verwarming.

Wapenschild

Het wapen aan de noordkant van de kerk is van de familie Van Sytzama. Fecco Domincus baron Van Sytzama was eigenaar van slot Rinsma-state te Driesum. Hij overleed in 1755 en is begraven te Friens. Zijn echtgenote was Anna Clant. Dit wapen komt in de kerk doordat baron Van Sytzama floreenplichtige was in de gemeente van Wouterswoude, Driesum, Dantumawoude en Zwaagwesteinde.

Orgel

Het orgel is in 1894 in de kerk gekomen. Dit na een financiële actie in de gemeente die georganiseerd was door de toenmalige godsdienstonderwijzer-voorzanger, de Eerwaarde Heer G.Y. de Vries. Tot die tijd volstond men met een voorzanger. De organist verdiende in die tijd niet veel namelijk 50 gulden per jaar. Het orgel is gebouwd door de Firma Bakker & Timmenga uit Leeuwarden. Vroeger had men een “poestetrapper” maar die doet heden ten dage bij hoge uitzondering nog dienst. Het orgel is nu voorzien van elektrische windvoorziening. De organisten begeleiden nog altijd 2 keer de erediensten in de gemeente.

Aan de onderzijde van het orgel staat het opschrift” Ik zal mijn God psalmzingen terwijl ik nog ben. Psalm 146: 2b. Ingewijd Anno 1894”. Het orgel is in 1979 geheel gerestaureerd en gestemd. De speeltafel ziet er zo uit:

Speeltafel

Luidklok

Deze is niet voor iedereen te bezichtigen. Toch is het de moeite waard om te weten wat er op te lezen staat. De oude luidklok is in de 2^e Wereldoorlog weggevoerd door de Duitsers die hem hebben laten omsmelten voor munitie. Na de oorlog heeft men een nieuwe klok in de toren gekregen waarop het volgende staat:

Westkant:

Heiligerlee

Wouterswoude Juni 1949

Kerkvoogden Dorpsbelang

G. v.d. Woude J. v.d. Meulen

J. Renes J. Boskma

L. Schaafsma Sj. B. Visser

Tj.b. Dijkstra F. van Assen

M.v.d. Schaaf H.D. de Vries

W.D. Bosgraaf R. de Jager

Oostkant:

VAN BERGEN

De doarpsstim moast swije

Is ùs ûnthelle in 1940 en trije

Mei jeften fan ’t doarp kaem ik nou ringen

Ik rop jim op ta Gods forgearringen

En ek op de deadeikker

Rop ik jim ta stjerren wekker.

Vertaald staat er dus het volgende:

De dorpsstem moest zwijgen

Is bij ons weggehaald in 1940 + 3

Met giften uit het dorp kwam ik nu spoedig

Ik roep jullie op tot Gods vergaderingen

En ook op de dodenakker

Roep ik jullie wakker tot sterven.

De klok wordt nog altijd op iedere dag om 11uur,2uur en 6 uur geluid. Dit noemt men het zogenaamde tijdluiden.